Таърихи санъати театри тоҷик бо фаъолияти шахсиятҳое ғанӣ гардидааст, ки на танҳо дар саҳнаи театр, балки дар рушди илми театршиносӣ, педагогикаи ҳунар ва тарбияи насли нави ҳунармандон саҳми арзанда гузоштаанд. Яке аз чунин чеҳраҳои барҷаста Ҳунарпешаи хизматнишондода, омӯзгор ва коргардони соҳибмактаб Шералӣ Абдулқайсов мебошад. Ҳаёти эҷодӣ ва фаъолияти омӯзгории ӯ намунаи ҳамгироии таҷрибаи саҳнавӣ, фаъолияти илмӣ-педагогӣ ва хизмати содиқона ба фарҳанги миллӣ маҳсуб меёбад.
Шералӣ Абдулқайсов 15 апрели соли 1951 дар деҳаи Дерзуди ноҳияи Рӯшони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омадааст. Муҳити фарҳангӣ ва анъанаҳои ғании минтақа дар ташаккули ҷаҳонбинӣ ва шавқи ӯ ба санъат нақши муҳим бозидаанд. Пас аз хатми мактаби миёна соли 1968 ӯ ба факултаи санъати Донишкадаи давлатии педагогии Тоҷикистон ба номи Тарас Шевченко дохил шуда, ихтисоси актёри театри драмавӣ ва киноро интихоб намуд.
Интихоби касб барои ӯ танҳо интихоби фаъолияти меҳнатӣ набуд, балки роҳи хизмат ба фарҳанги миллӣ гардид. Пас аз хатми донишгоҳ соли 1973 фаъолияти эҷодии худро дар Театри давлатии академии драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ оғоз намуда, дар муддати зиёда аз се даҳсола дар саҳнаи театр садҳо нақши гуногунро офаридааст. Ҳунари ӯ бо воқеъбинӣ, амиқии таҳлили образ ва маҳорати баланди актёрӣ фарқ мекард.
Яке аз муҳимтарин самтҳои фаъолияти Шералӣ Абдулқайсов фаъолияти омӯзгорӣ мебошад. Аз соли 1996 фаъолияти худро дар Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода оғоз намуда, баъдан вазифаи дотсент ва мудири кафедраи маҳорати актёриро ба уҳда гирифт.
Дар фаъолияти омӯзгорӣ ӯ принсипи ягонагии назария ва амалияро асос қарор медод. Ба андешаи ӯ ҳунари актёрӣ танҳо тавассути омӯзиши назариявӣ ташаккул намеёбад, балки таҷрибаи мустақими саҳнавӣ, таҳлили равонии қаҳрамон, омӯзиши фарҳанги миллӣ ва ҷаҳонбинӣ низ ҷузъи ҷудонашавандаи омодагии касбӣ мебошанд.
Бо роҳбарии ӯ даҳҳо ҳунармандони ҷавон тарбия ёфта, имрӯз дар театрҳои касбӣ, Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар муассисаҳои фарҳангӣ фаъолият доранд. Ин нишон медиҳад, ки фаъолияти педагогии ӯ на танҳо ба омода намудани кадрҳо, балки ба ташаккули як мактаби устувори актёрӣ мусоидат намудааст.
Аз хусусиятҳои муҳими фаъолияти Шералӣ Абдулқайсов истифодаи театр ҳамчун воситаи маърифатнокии ҷомеа мебошад. Ӯ театрро танҳо санъати фароғатӣ намедонист, балки онро воситаи тарбияи маънавӣ ва ҳалли масъалаҳои иҷтимоӣ арзёбӣ мекард.
Бо ҳамин мақсад солҳои 2007–2008 як қатор намоишҳои иҷтимоӣ таҳия гардиданд, ки ба мубориза зидди бемории сил, ВИЧ/СПИД, муҳоҷирати меҳнатӣ ва савдои одамон бахшида шуда буданд. Ин намоишҳо бо дастгирии ташкилотҳои байналмилалӣ таҳия гардида, дар баланд бардоштани маърифати аҳолӣ нақши муассир бозиданд.
Ин таҷриба нишон медиҳад, ки фаъолияти театр метавонад ҳамчун воситаи муассири иртиботи иҷтимоӣ хизмат намуда, ба ташаккули афкори ҷамъиятӣ ва тарғиби арзишҳои инсонгароӣ мусоидат намояд.
Ғайр аз фаъолияти саҳнавӣ ва омӯзгорӣ, Шералӣ Абдулқайсов дар рушди андешаи театршиносии тоҷик низ саҳм гузоштааст. Дар мақолаҳои илмӣ ва таҳлилӣ масъалаҳои рушди театрҳои халқӣ, баланд бардоштани сатҳи маҳорати ҳунармандон, такмили низоми таълими актёрӣ ва рушди фарҳанги миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд.
Мақолаҳои ӯ, аз ҷумла «Ба оянда тӯр меандозем», «Чеҳраи боофарин», «Зинаҳои камолот», «Театрҳои халқиро ҷонибдорӣ бояд кард», «Талоши ҳастӣ» ва дигар навиштаҳо масъалаҳои муҳими рушди театри миллӣ ва тарбияи кадрҳои касбиро фаро гирифта, то имрӯз аҳамияти илмӣ ва амалии худро нигоҳ доштаанд.
Фаъолияти зиёда аз сию шашсолаи Шералӣ Абдулқайсов дар театри касбӣ нишон медиҳад, ки ӯ ба ташаккули театри муосири тоҷик саҳми назаррас гузоштааст. Иштирок дар фестивалҳо ва озмунҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ, соҳиб гардидани мукофотҳои гуногун ва эътирофи ҷомеаи фарҳангӣ далели эътирофи маҳорати баланди ӯ мебошанд.
Арзиши асосии фаъолияти ӯ дар он аст, ки тавонист таҷрибаи бойи саҳнавиро бо фаъолияти омӯзгорӣ ва илмӣ муттаҳид намуда, барои рушди устувори санъати театрии кишвар заминаи мусоид фароҳам оварад.
Шералӣ Абдулқайсов аз ҷумлаи шахсиятҳои барҷастаи фарҳанги тоҷик маҳсуб мешавад, ки фаъолияти ӯ се самти муҳим — эҷод, омӯзгорӣ ва таҳқиқоти илмиро ба ҳам пайвастааст. Ӯ ҳамчун актёр, коргардон, омӯзгор ва муҳаққиқ дар рушди театри миллӣ, баланд бардоштани сатҳи касбии ҳунармандон ва тарбияи насли нави мутахассисон саҳми арзанда гузоштааст.
Мактаби эҷодию педагогии ӯ имрӯз низ дар фаъолияти шогирдон идома дошта, мероси фарҳангӣ ва илмии ӯ барои рушди минбаъдаи санъати театрии Тоҷикистон аҳамияти бузурги назариявӣ ва амалӣ дорад. Номи Шералӣ Абдулқайсов ҳамчун яке аз намояндагони мактаби классикии театри тоҷик дар таърихи фарҳанги миллӣ бо эҳтиром ва арҷгузорӣ боқӣ хоҳад монд.
Ёдаш бахайр ва хотираи некаш гиромӣ бод!
Декани факултети санъати театрӣ ва режиссура Тоирзода Наврӯз
